AZINLIK RAPORU

AZINLIK RAPORU

Minority Report , Steven Spielberg tarafından yönetilen tarafından yazılan 2002 yapımı bir Amerikan filmidir. Filmde polis “önsezi sahibi” olarak adlandırılan üç medyumun sağladığı ön bilgi sayesinde potansiyel suçluları yakalamaktadır.

Azınlık Raporu (Minority Report), gelecekte cinayetleri işlenmeden önce özel kâhinler aracılığıyla tahmin edip önleyen “PreCrime (Ön Suç)” adlı bir polis departmanının, kendi şefleri bir cinayetle suçlandığında yaşadığı distopik kovalamacayı ve sistemin adalet ile özgür irade üzerindeki etik tartışmalarını anlatır.

Yıl 2054’tür ve Washington DC’de “PreCrime” isimli elit bir polis birimi sayesinde cinayetler tamamen durdurulmuştur. Bu sistem; “Precog” adı verilen, geleceği psişik olarak gören üç özel insanın vizyonlarının analiz edilerek suçluların önceden tutuklanmasına dayanır. John Anderton (Tom Cruise), adalete ve sistemin kusursuzluğuna inanan bu birimin başındaki dedektiftir. 

2054 yılında, Amerika Birleşik Devletleri’nin Washington DC şehrinde “Ön Suç” adlı bir pilot program yürütülmektedir. “Önseziciler” veya “öngörücüler” olarak bilinen üç medyum, yaklaşmakta olan cinayetler hakkında psişik vizyonlar almaktadır. Polis dedektifleri, bu vizyonlardan elde edilen bilgileri kullanarak, potansiyel failleri suç işlemeden önce yakalamaktadır. Tutuklananlar komaya sokulmakta ve süresiz olarak hapse atılmaktadır. Ön Suç programı altı yıllık varlığı boyunca neredeyse tüm önceden planlanmış cinayetleri ortadan kaldırılır. Ancak bunun korkunç bir bedeli vardır. Masumiyet karinesi ortadan kalkar. İnsanlar yaptıkları için değil, yapabilecekleri varsayılan eylemleri nedeniyle özgürlüklerinden mahrum bırakılır. Cinayetler ortadan kalksa da, dürtüsel cinayetler hala meydana gelmekte ve polise harekete geçmek için çok az zaman tanımaktadır.

Sistemin çarkları, kâhinlerin gelecekte John Anderton’ın bizzat bir cinayet işleyeceğini öngörmesiyle tersine döner. Anderton, daha önce hiç görmediği ve tanımadığı bir adamı öldüreceğini öğrenir. İşlemediği bir suçtan tutuklanmamak için kaçmak zorunda kalan Anderton, sistemin “kusursuz” olmadığını ve gizli bir gerçeği kanıtlamak için zamana karşı bir yarışa girer. 

Olaylar geliştikçe, sistemi yöneten üç kâhinin vizyonlarının her zaman aynı fikirde olmadığı anlaşılır. Bazen iki kâhin bir gelecek görürken, üçüncü kâhin farklı (farklı bir alternatif veya suçun işlenmediği) bir gelecek görmektedir. Bu farklı, azınlıkta kalan görüşe “Azınlık Raporu” denir. John Anderton, kendi işleyeceği iddia edilen cinayeti kanıtlayacak raporu bulabilirse masumiyetini ispat edebilecektir. 

Filmin aksiyonu içinde sonuçta geleceği görenler, Suç Önleme Birimi’nin direktörü Lamar Burgess’in ziyafette Anderton’ı öldüreceğini tahmin eder, ancak Burgess bunun yerine intihar eder. Ardından, Suç Önleme Birimi kapatılır ve tüm mahkûmlar affedilerek serbest bırakılır. 

Filmin merkezindeki “PreCrime (Ön Suç)” birimi, geleceği değiştirebileceğimizi iddia ederken aynı zamanda insanları işlemedikleri suçlar için cezalandırır. Bu durum, kaçınılmaz bir gelecek (kader/determinizm) ile kendi kararlarımızı kendimiz alma (özgür irade) arasındaki derin paradoksu sorgular. Film gösterime girdiğinde hukuk dünyasında “Güvenlik uğruna özgürlükten ne kadar vazgeçilebilir?” konusunda uzun tartışmalar yaşandı.

            Bugün sanki ülkemizde tartışılan da tam olarak bu filme benziyor. 7-8 Temmuz’da Ankara, NATO’nun 36. Liderler Zirvesi’ne ev sahipliği yapacak. ABD Başkanı Donald Trump başta olmak üzere 32 ülkenin lideri Türkiye’ye gelecek. Tuhaftır ki dünya liderleri gelmeden önce Ankara’da yaşananlar, zirvenin kendisinden daha fazla konuşuluyor. 

Başkentte adeta olağanüstü güvenlik rejimi uygulanıyor. Yaklaşık iki hafta boyunca fiili olarak gösteriler, basın açıklamaları, toplantı ve yürüyüş yasağı var. Yüzlerce adrese eş zamanlı operasyon başlatıldı. Şu ana kadar yanılmıyorsam 200’den fazla kişi tutuklandı.

Bunların terör örgütleriyle bağlantılı olduğunu söylüyorlar. Oysaki tutuklananlar arasında akademisyenler, gazeteciler, hatta çevreci emekliler bile var. Tutuklananlar ‘NATO’yu protesto ederek Türkiye’nin itibarına zarar verebilirmiş. Herkes bilir ki bu zirve toplantısı Washington DC’de bile yapılsaydı NATO aleyhinde gösteriler yapılırdı. Zaten itiraz ve şiddet kapsamayan gösteri ancak demokrasilerde olur.

‘Azınlık Raporu’ filminin konusu ve temasına gelmek istiyorum. Kimse terörle mücadele edilmesin demiyor.  Ama bir devlet, bir kişinin ileride protesto düzenleyebileceği ihtimalini suç gibi değerlendirebilir mi? Ya da filmdeki gibi,  henüz gerçekleşmemiş bir eylem kişinin özgürlüğünü elinden almak için yeterli olabilir mi? Saygı ile. Bülent Tekin