KARA’DAN BEYAZ’A

Ryan Watson’un kaleme aldığı bir yazının bugünkü ABD için de ne kadar önemli olduğunu düşüyorum. Aslında sadece siyah insanların değil beyazlarla birlikte bütün toplumun bir meselesidir kapitalist modernite ve emperyalizm. Bilmiyorum bana ilginç geldi: Kara Panter Partisi (BPP) 1966’da Oakland’da kuruldu ve açık silah taşıma eylemiyle genç siyahi neslin hayal gücünü ele geçirdi. Panterler, yasal olarak silahlı ve örgütlü bir şekilde, siyahi mahallelerde polisi takip ederek, polis tarafından durdurulan kişilerin haklarını okuyorlardı. Bu, polis şiddetinin günlük terörüne karşı doğrudan ve görünür bir meydan okumaydı ve hızla yayıldı.

Elbette devlet tarafsız değildi. O zamanlar Kaliforniya valisi olan Ronald Reagan, NRA’nın (National Rifle Association/Ulusal Tüfek Birliği) desteğiyle, Panterler’in devriyelerine doğrudan yanıt olarak neredeyse anında açık taşıma yasağı getirdi. Bu çok önemli bir ders: devlet tarafsız bir hakem değildir. Egemen sınıfın bir aracıdır ve çalışan insanlar kendi güçlerini örgütlemeye başladığında, egemen sınıf bunu buna göre kullanır. BPP’nin kurucu ortaklarından Huey Newton’ın kendisi de, silahların ve üniformaların, siyah berelerin ve deri ceketlerin bazılarını heyecanlandırırken, devletle bu tür bir çatışmaya henüz hazır olmayan veya topluluklarına getireceği misillemelerden korkan Siyah Amerikalıların diğer kesimlerini yabancılaştırdığını kabul etti. Parti, militanlıktan ilham alanlar ile hayatta kalma mücadelesi verenler arasındaki uçurumla boğuşmak zorunda kaldı. Panterlerin topluluk hayatta kalma programları-çocuklar için ücretsiz kahvaltı, sağlık klinikleri, özgürlük okulları ve daha fazlası-miraslarının en çok kutlanan parçaları arasında yer alıyor. Fikir basitti: Bu programlar insanların o an hayatta kalmalarına yardımcı olacaktı, ancak kendi başlarına özgürleştirici değillerdi. Bir köprüydüler; toplulukla güven inşa etmenin, örgütlü insanların neler sağlayabileceğini göstermenin ve insanları daha uzun süreli mücadeleye kazanmanın bir yoluydu. Amaç her zaman devrimdi ve hayatta kalma programları bu amaca hizmet etmek üzere organize edilmişti. Ancak bu programlar muazzam kaynaklar tüketiyordu. Partideki siyahî kadınların emeğine büyük ölçüde ve orantısız bir şekilde bağımlıydılar; bu kadınların katkıları ise halkın hafızasında çoğu zaman yeterince takdir edilmedi. Ayrıca bu programlar, öncelikler konusunda keskin bir iç tartışmaya yol açtı.

Erken dönem Kara Panter Partisi liderlerinden Eldridge Cleaver, hayatta kalma programlarına şiddetle karşı çıktı. Ona göre, devrimi ancak polisle silahlı çatışmaya yeniden odaklanarak, devlet iktidarına karşı silahlı şiddete aktif olarak hazırlanarak gerçekleştirebilirdi. Ona göre, kahvaltı programları ve klinikler dikkat dağıtıcı, hatta devrimci enerjinin etkisizleştirilmesi anlamına geliyordu.

Bu gerilim bugün de hâlâ mevcut. Sadece karşılıklı yardımlaşma kurtuluşu sağlayamaz. Tek başına militanlık da sağlayamaz. İhtiyaç duyulan şey, acil mücadeleyi kitlesel kolektif eyleme bağlayan bir stratejidir. İşte bu yüzden Marksistler, sıradan insanların acil ihtiyaçlarını (daha iyi ücretler veya uygun fiyatlı konut gibi) sosyalist devrimin ezici gerekliliğiyle birleştiren bir köprü kuran “geçiş yaklaşımı” dediğimiz şeyi kullanırlar. En önemlisi, bunu, çalışan insanların ve ezilenlerin kitlesel hareketinde sınıf mücadelesi taktiklerinin benimsenmesini isteyerek yaparız. Ancak Panthers’ı 2026’ya olduğu gibi kopyalayıp yapıştıramayız. Hem elde ettikleri başarılardan hem de yenildikleri noktalardan stratejik dersler çıkarmalıyız.

Panterler, en yoksul kesimler arasında yoğunlaşarak örgütlendiler: resmi ekonomiden dışlananlar, işsizler, kaybedecek en az şeyi olanlar. Bu nüfus sert mücadele edebilen bir kesimdi ve ettiler de.

Ancak sınıfın bu katmanları tek başlarına kapitalizmin işleyiş biçimini, yani üretim ve kâr yoluyla işleyişini durdurabilecek durumda değiller. İşyeri düzeyinde örgütlü bir güç olmadan, en militan direniş bile bastırılabilir.

Amaç 1966’yı yeniden yaratmak değil. (Tabii bir de Beyaz adam Trump ABD’sini düşünmek gerekir) Amaç, o dönemin cesaretini ve netliğini, kalıcı güç yaratan sabırlı ve köklü kitle çalışmalarıyla birleştirmektir.

Mahalledeki koşullar direnişi tetikleyebilir. Baskı zaman zaman siyasi netlik sağlayabilir. Ancak gerçek anlamda değişim yaratacak mücadeleler, sermayenin her gün kendini yeniden ürettiği yerlerde yaşanır. Gücün inşa edildiği yer orasıdır. Sistemin bozulabileceği yer orasıdır. Saygı ile. Bülent Tekin