DUA

Bir öğretmen Thargelia’yı betimlemiş, etkilendim: Artemis tapınağının alınlığından aşağı doğru bakan soylu 7 erkek ellerindeki kuru incir dallarını havaya kaldırıp bir süre mırıldandılar. Ardından incir dallarıyla tapınağın mermerden sütunlarına yumuşak dokunuşlar yaptılar. Onların ardı sıra aşağıdaki yüzlerce kişi ellerindeki arpa unundan ekmekleri, keçi sütünden peynirleri, çeşitli turfanda sebze ve meyveleri güneşe doğru kaldırıp tanrıları Zeus’a, Artemis’e, Apollon’a, hatta atalarından eski bir hatıra gibi kalan Kybele’ye bile dualar ettiler. Kalabalıktan biraz daha önde duran ihtiyar biri kendi etrafında dönerek ve herkesin duyacağı bir tonda haykırarak şunları sıraladı: “Bu yıl veba olmasın. Bu yıl toprak bereketli olsun. Hastalıkların, savaşların, göçlerin, kuraklığın laneti bizden öte olsun. Baharın esenliği, güneşin ışığı, ormanların temiz havası, çiçeklerin canlı rengi, kuzuların neşesi, börtü böceğin ve kuşların cıvıl cıvıl sesleri bizden beri olsun.” 

Dualar bittikten sonra yukarıdan töreni yöneten soylu sınıftan 7 erkek yanı başlarındaki büyükçe kafese ekmek ve su uzattılar. Kafeste bir çift yaşlı karı koca, bir çift çolak erkek ve kız çocuğu, hiç doğum yapmamış kısır bir deve, bir de zührevi hastalıkları olan ve bebeklik dönemlerini henüz bitirmiş çelimsiz birkaç çocuk vardı. Kalabalıktan dileyenler ellerindeki kuru ekmekleri, kuru meyveleri, su torbalarını götürüp kafese bıraktılar. Bu gıdalar kafestekilerin son yiyeceği olacak. Onlar karınları iyice doyurulduktan sonra sunak olarak yakılacaklar ve külleri Kaystros nehrine atılacak. Oradan Akdeniz’e, belki de okyanuslara akacak.

Bu anlatılan Antik Yunan kentlerinde yılın bereketli geçmesi için genellikle Mayıs ayında (yaklaşık 24 ve 25 Mayıs) yapılan bir şenliktir. Adı Thargelion (Thargelia) Şenliği’dir. Hasat şenliği anlamına gelmektedir. Bazı yıllar bu şenlikte toplumda ya da doğada malûl durumda olanlardan seçilen “günah keçileri” yılın daha bereketli geçmesi için tanrılara kurban edilirdi.

Esasen bir tarım festivali olan Thargelia, arınma ve kefaret törenini de içeriyordu. Halk, şükran göstergesi olarak toprağın ilk ürünlerini tanrıya sunarken, aynı zamanda onu yatıştırmak da gerekiyordu; aksi takdirde aşırı sıcaklar ve muhtemelen salgın hastalıklarla hasadı mahvedebilirdi. Arınma töreni, şükran ayininden önce yapılıyordu. 6. günde Akropolis’te  bir koyun, belki de Kader Tanrıçalarına bir domuz kurban ediliyordu, ancak en önemli ritüel şuydu: Bulunabilecek en çirkin iki adam seçilerek öldürülüyordu; biri erkekler için, diğeri (bazılarına göre bir kadın) kadınlar için. Şair Hipponax, kurban gününde boyunlarına incir dizileri takılarak dolaştırıldıklarını ve incir ağacı ve deniz soğanı çubuklarla cinsel organlarına kırbaçlandıklarını iddia ediyor. Kıyıdaki kurban yerine ulaştıklarında taşlanarak öldürüldüler, bedenleri yakıldı ve külleri denize (veya verimli bir etki yaratmak için toprağa) atılırdı. 

Bu vesileyle gerçek bir insan kurbanının gerçekleştiği, daha sonraki zamanlarda ise daha hafif bir kefaret biçimiyle değiştirildiği varsayılmaktadır. Örneğin, Yunanistan’a bağlı bir ada olan Leucas’ta her yıl bir suçlu günah keçisi olarak bir kayadan denize atılırdı, ancak düşüşü canlı kuşlar ve vücuduna bağlı tüylerle engellenir ve aşağıda küçük teknelerde bekleyen adamlar onu yakalayıp şehrin sınırlarının ötesine götürürlerdi. Bununla birlikte, birçok modern bilim insanı bunu reddederek, kurbanın dövülüp taşlandığını, ancak idam edilmediğini savunmaktadır. Daha makul bir açıklama, bazen idam edildikleri, bazen edilmedikleri, bunun da kurbanın tutumuna bağlı olduğu yönündedir. Örneğin, kasıtlı olarak pişman olmayan bir katil büyük olasılıkla idam edilirdi. Bütün bunlar daha iyi bir hasat ve daha mutlu bir yaşam içindi.

Bu şenlik bana daha mutlu bir yaşam için Kürtlere yapılanları ve hatta HDP (Dem Parti) geleneğine bakışı hatırlattı. Daha mutlu bir yaşam için bir adada tutulan Abdullah Öcalan da huzurlu ve mutlu yaşam için bekletiliyor mu diye düşünceler gelmez mi akla? Ya bu arada topa sokulan başka bir parti CHP’nin içine düşürülmek istenilen çıkmaz? Acaba yaşanılanların hepsi mutlu ve huzurlu bir yaşam için mi? Dualarımız kimselere başkalarının kefaretini ödetmeyen huzurlu ve mutlu bir yaşamın olmasıdır. Saygı ile. Bülent Tekin